Traditionele Chinese Geneeskunde bij chronische nierziekte: vertraging van progressie en bescherming van de nierfunctie

Inleiding: waarom TCM bij CKD?

Chronische nierziekte (CKD) is een wereldwijd groeiend gezondheidsprobleem met hoge morbiditeit en mortaliteit. Huidige behandelingen (ACE-remmers, SGLT2-remmers) vertragen de progressie, maar veel patiënten ontwikkelen toch eindstadium nierfalen. In China worden TCM-formules al eeuwenlang gebruikt bij 'nier-essentie deficiëntie' en 'vocht-stase' patronen. De best bestudeerde formules zijn Niaoduqing Granules (NDQ) en Shenyan Shu Tablets (SYS). Deze review vat de klinische evidence en mechanismen samen.

Klinische studies: Niaoduqing Granules (NDQ)

Een meta-analyse uit 2025 van 18 RCT’s met 1.682 CKD-patiënten (stadia 3‑4) toonde dat NDQ plus standaardzorg (ACE-remmer/ARB) de daling van de geschatte glomerulaire filtratiesnelheid (eGFR) vertraagde met gemiddeld 3,2 ml/min/1,73 m² per jaar (95% BI 2,1–4,3) en het serumcreatinine verlaagde (MD −0,28 mg/dL, 95% BI −0,39 tot −0,17). De progressie naar eindstadium nierfalen (dialyse of transplantatie) nam af met 38% (RR 0,62, 95% BI 0,48–0,80). De kwaliteit van leven (KDQOL‑36) verbeterde significant.

Een Chinese multicenter RCT (2024, n=480) met NDQ bij CKD stadium 4 (eGFR 15‑29 ml/min) liet na 48 weken een kleinere eGFR-daling zien (−2,1 vs −5,4 ml/min/1,73 m², p<0,01) en 22% van de NDQ-patiënten vertoonde stabilisatie of verbetering van de eGFR, tegenover 8% in de placebogroep.

Shenyan Shu Tablets (SYS) en andere formules

Shenyan Shu Tablets (Astragalus, Salvia, Rehmannia, etc.) worden vooral gebruikt bij CKD met proteïnurie. Een meta-analyse van 12 studies (n=1.024) toonde dat SYS plus standaardzorg de 24-uurs proteïnurie verminderde (MD −0,65 g/24h, 95% BI −0,88 tot −0,42) en de eGFR stabiliseerde. Kangxianling Decoction wordt gebruikt bij nierfibrose; een dierstudie toonde remming van TGF‑β1 en collageenafzetting.

Mechanismen: antifibrotisch, anti‑oxidatief en darm‑nieras

Preklinische studies bij CKD-ratten en humane niercellen identificeerden:
• **TGF‑β1/Smad3-remming**: NDQ downreguleert TGF‑β1 en fosfo‑Smad3, vermindert de expressie van fibronectine en collageen I, en remt tubulo‑interstitiële fibrose.
• **Oxidatieve stress**: NDQ verhoogt Nrf2 en superoxide dismutase (SOD), verlaagt malondialdehyde (MDA) en NADPH-oxidase.
• **Darm‑nieras**: NDQ moduleert de darmmicrobiota (verhoogt butyraat‑producers, verlaagt uremie‑producerende bacteriën), verlaagt p‑cresylsulfaat en indoxylsulfaat (ureumtoxinen).
• **Podocytbescherming**: SYS remt de apoptose van podocyten via de PI3K/Akt‑route.

Plaats in Chinese richtlijnen

De Chinese Richtlijn voor de Diagnose en Behandeling van Chronische Nierziekte (2024) beveelt NDQ aan als aanvullende therapie bij CKD stadium 3‑4, vooral bij het TCM-patroon 'vocht-stase' (klasse IIa, niveau B). SYS wordt aanbevolen voor proteïnurie bij het patroon 'qi‑yin deficiëntie met bloedstase'. De richtlijn benadrukt dat TCM geen vervanging is van standaardbehandeling maar een toegevoegde waarde heeft.

Conclusie voor de klinische praktijk

Voor westerse artsen: overweeg bij CKD-patiënten in stadium 3‑4 met progressieve achteruitgang van de eGFR (>3 ml/min/jaar) toevoeging van Niaoduqing Granules aan de standaardbehandeling (ACE-remmer/ARB + SGLT2-remmer) gedurende minimaal 6 maanden. Raadpleeg een TCM-arts voor patroondiagnose (vocht-stase, qi‑yin deficiëntie). De huidige bewijslast – inclusief meta-analyses, grote RCT’s en mechanistische studies – ondersteunt een geïntegreerde aanpak.

🔒 De volledige informatie over de gebruikte TCM-formules (inclusief indicaties, contra-indicaties en wetenschappelijke bronnen) is alleen beschikbaar voor geregistreerde TCM-artsen en -therapeuten.
Registreer als TCM-arts