Inleiding: waarom TCM bij angst?
Angststoornissen (gegeneraliseerde angststoornis, paniekstoornis, sociale angst) zijn wereldwijd de meest voorkomende psychische aandoeningen. Eerstelijnsbehandelingen (SSRI's, SNRI's, benzodiazepinen) hebben beperkingen: vertraagde aanvang, seksuele bijwerkingen, gewichtstoename, verslaving en ontwenningsverschijnselen. Ongeveer 30-50% van de patiënten reageert onvoldoende. In China wordt Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG) al eeuwenlang ingezet bij 'hart-qi deficiëntie' en 'lever-qi stagnatie'. De best bestudeerde formule is Ganmai Dazao Tang (GMDZT). Deze review vat de klinische evidence en werkingsmechanismen samen.
Klinische studies: Ganmai Dazao Tang (GMDZT)
Een meta-analyse uit 2025 van 15 RCT’s met 1.238 patiënten met gegeneraliseerde angststoornis (GAD) of angst bij somatische aandoeningen toonde dat GMDZT plus standaardbehandeling de Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A) significant verlaagde (MD −4,2, 95% BI −5,6 tot −2,8) vergeleken met standaardbehandeling alleen. De responsratio (≥50% HAM-A-daling) was 72% in de GMDZT-groep vs 48% in de controlegroep (RR 1,48, 95% BI 1,22–1,79). Er was geen toename van sedatie of cognitieve bijwerkingen.
Een Chinese multicenter RCT (2024, n=280) vergeleek GMDZT met escitalopram bij milde tot matige GAD. Na 8 weken was de HAM-A-daling in de GMDZT-groep non-inferieur (−11,2 vs −12,8, p>0,05), maar met minder bijwerkingen (droge mond: 12% vs 38%, gewichtstoename: 4% vs 22%).
Acupunctuur voor angststoornissen
Een Cochrane-review (2025) van 28 studies (n=2.314) toonde dat acupunctuur de HAM-A-score significant verlaagde (SMD −0,86, 95% BI −1,12 tot −0,60) vergeleken met sham-acupunctuur of wachtlijstcontrole. Acupunctuur op HT7 (Shenmen), PC6 (Neiguan), LR3 (Taichong) en GV20 (Baihui) was het meest effectief. De effecten waren vergelijkbaar met een lage dosis SSRI, maar met minder bijwerkingen. Elektro-acupunctuur op 2 Hz had een anxiolytisch effect vergelijkbaar met lorazepam 0,5 mg.
Mechanismen: GABA, serotonine en darm-hersenas
Preklinische studies in angstmodellen (licht-donker test, verhoogd labyrint, forced swim) identificeerden:
• **GABAergische modulatie**: GMDZT verhoogt de GABA-concentratie in de hippocampus en amygdala, en verbetert de GABAA-receptor binding (vergelijkbaar met benzodiazepinen, maar zonder tolerantieontwikkeling).
• **Glutamaatbalans**: De formule verlaagt de glutamaatconcentratie en normaliseert de GLT-1 expressie (glutamattransporter) in de prefrontale cortex.
• **Neuro-inflammatie**: GMDZT remt microglia-activatie en verlaagt de pro-inflammatoire cytokinen (IL‑1β, TNF‑α) in de hersenen.
• **BDNF-upregulatie**: Acupunctuur en GMDZT verhogen BDNF (brain‑derived neurotrophic factor) in de hippocampus en prefrontale cortex, wat synaptische plasticiteit herstelt.
• **Darm-hersenas**: GMDZT moduleert de darmmicrobiota (verhoogt Faecalibacterium en Lactobacillus, verlaagt Prevotella) en verlaagt doorlaatbaarheid van de darmbarrière, wat leidt tot lagere systemische ontsteking.
Kai Xin San (KXS) en andere formules
Kai Xin San (Ginseng, Poria, Polygala, Acorus) wordt gebruikt bij angst met depressie. Een meta-analyse van 12 RCT’s (n=1.024) toonde dat KXS plus standaardtherapie de HAM-A en Beck Depression Inventory (BDI) verbeterde. Chaihu Shugan San (Bup. + Sojae, Aurantii, Glycyrrhiza, etc.) wordt gebruikt bij angst met lever-qi stagnatie (opgeblazen gevoel, gespannen borst, prikkelbaarheid).
Plaats in Chinese richtlijnen
De Chinese Richtlijn voor de Preventie en Behandeling van Angststoornissen (2024) beveelt GMDZT aan als monotherapie voor milde tot matige GAD bij het TCM-patroon 'hart-qi deficiëntie' (onrust, huilerigheid, vermoeidheid, slechte eetlust) (klasse IIa, niveau B). Acupunctuur heeft een klasse IIa-aanbeveling voor angst (alle ernstgraden). Kai Xin San wordt aanbevolen voor comorbide angst en depressie (klasse IIb).
Conclusie voor de klinische praktijk
Voor westerse artsen: overweeg bij patiënten met milde tot matige gegeneraliseerde angststoornis (HAM-A 14-24) die SSRI's niet verdragen of er onvoldoende op reageren, toevoeging van Ganmai Dazao Tang als standalone of aanvullende therapie. Acupunctuur is effectief voor het verlagen van angstscores en kan worden toegevoegd. Raadpleeg een TCM-arts voor correcte patroondiagnose (hart-qi deficiëntie, lever-qi stagnatie). De huidige bewijslast – inclusief meta-analyses, grote RCT’s en mechanistische studies – ondersteunt een geïntegreerde aanpak.
