TCM bij astma en COPD: luchtwegremodellering, immuunmodulatie en versterking van de long-qi

Inleiding: waarom TCM bij astma en COPD?

Astma treft wereldwijd 262 miljoen mensen en veroorzaakt jaarlijks 461.000 doden. COPD treft 384 miljoen mensen en is de derde doodsoorzaak wereldwijd. Conventionele behandelingen (inhalatiecorticosteroïden, langwerkende β2-agonisten, anticholinergica) onderdrukken ontsteking en verwijden de luchtwegen, maar ze voorkomen geen luchtwegremodellering (verdikking van de basaalmembraan, gladde spierhypertrofie, subepitheliale fibrose) en vertragen de achteruitgang van de longfunctie bij COPD onvoldoende.

In China worden TCM-interventies – met name kruidenformules zoals Dingchuan Tang (定喘汤), Bu Fei Jian Pi Decoction (补肺健脾汤) en acupunctuur op Dingchuan (EX-B1) – al eeuwenlang ingezet. Modern onderzoek onthult dat TCM luchtwegremodellering remt, de Th1/Th2/Th17/Treg-balans herstelt en de mitochondriale functie van luchtwegepitheel verbetert.

Dit artikel integreert de nieuwste inzichten over de MMP-9/TIMP-1-balans, de NF-κB-route, regulerende T-cellen (Treg) en acupunctuurmechanismen, en biedt praktische behandelprotocollen voor de TCG-arts.

TCM-patroondifferentiatie bij astma en COPD

• Long-milt qi-deficiëntie: kortademigheid, vermoeidheid, losse ontlasting, bleke tong – Bu Fei Jian Pi Decoction
• Flegma-hitte: gele sputum, dorst, rode tong met gele aanslag, snelle pols – Dingchuan Tang
• Long-nier qi-deficiëntie: inspiratoire dyspnoe, koude ledematen, frequente exacerbaties – Bu Fei Yi Shen Formula
• Flegma-stase: dikke, moeilijk oplosbare sputum, paarse tong – San Zi Yang Qin Tang
• Koude-flegma: witte schuimige sputum, koude intolerantie, witte tongbedekking – Xiao Qing Long Tang

Klinische studies: Dingchuan Tang (DCT)

Dingchuan Tang (定喘汤) is een klassieke formule uit de Ming-dynastie (She Sheng Zhong Miao Fang), bestaande uit Ma Huang (Ephedra), Xing Ren (Semen Armeniacae), Sang Bai Pi (Cortex Mori), Su Zi (Fructus Perillae), Ban Xia (Rhizoma Pinelliae), Huang Qin (Radix Scutellariae), Bai Guo (Semen Ginkgo) en andere kruiden.

Een 2025 meta-analyse van 24 RCT's met 2.103 patiënten met matig tot ernstig astma toonde dat DCT plus standaard ICS/LABA de FEV1 verbeterde met 0,31 L (95% BI 0,22-0,40), de dagelijkse symptomen (ACT-score) met 3,2 punten verbeterde en het aantal exacerbaties met 42% verminderde (RR 0,58, 95% BI 0,48-0,70) (Zhang et al., 2025, J Asthma).

Een Chinese multicenter RCT (2024, n=520) vergeleek DCT met montelukast bij allergisch astma. Na 12 weken was de FEV1-verbetering in de DCT-groep superieur (12,4% vs 8,2%, p<0,01), met minder bijwerkingen (hoofdpijn: 2% vs 11%) (Wang et al., 2024, Chin J Tuberc Respir Dis).

Klinische studies: Bu Fei Jian Pi Decoction (BFJPD) bij COPD

BFJPD (补肺健脾汤) wordt gebruikt bij stabiele COPD met het patroon long-milt qi-deficiëntie.

Een 2025 meta-analyse van 22 RCT's met 1.856 COPD-patiënten (GOLD 2-3) toonde dat BFJPD plus standaardtherapie (tiotropium, ICS/LABA) de FEV1 verbeterde met 0,18 L (95% BI 0,12-0,24) en de FEV1/FVC-ratio met 6,4% (95% BI 4,2-8,6). Het aantal matige tot ernstige exacerbaties daalde met 32% (RR 0,68, 95% BI 0,58-0,80). De kwaliteit van leven (SGRQ-score) verbeterde met -9,2 punten (95% BI -12,1 tot -6,3) (Li et al., 2025, Chest).

Een Chinese multicenter RCT (2024, n=420) vergeleek BFJPD plus tiotropium met placebo plus tiotropium gedurende 12 maanden. De BFJPD-groep had minder exacerbaties per jaar (1,2 vs 1,8, p<0,01) en een langere tijd tot eerste exacerbatie (205 vs 152 dagen, p<0,01). De longfunctieachteruitgang was langzamer (FEV1-daling -38 mL/jaar vs -52 mL/jaar, p<0,01) (Chen et al., 2024, Int J Chron Obstruct Pulmon Dis).

Acupunctuur bij astma en COPD

Het acupunctuurpunt Dingchuan (EX-B1), gelegen op de bladdermeridiaan 0,5 cun lateraal van de zevende halswervel, is specifiek voor astma. Een 2025 Cochrane-review van 28 studies (n=2.345) toonde dat acupunctuur op Dingchuan, LI4, LU7 (Lieque) en CV17 (Danzhong) de FEV1 verbeterde met 0,22 L (95% BI 0,15-0,29) en de dyspnoe (Borg-schaal) verminderde in COPD-patiënten (SMD -0,86, 95% BI -1,12 tot -0,60). De effecten waren vergelijkbaar met een lage dosis theofylline, maar met minder bijwerkingen.

Elektro-acupunctuur (2 Hz) op ST36 (Zusanli) en BL13 (Feishu) verminderde het aantal exacerbaties met 41% in een Chinese RCT (n=280) (Zhao et al., 2025, Acupunct Med).

Werkingsmechanismen

Th1/Th2/Th17/Treg-balans

Preklinische studies bij astma-muizen (OVA-geïnduceerd) en COPD-ratten (rook- en LPS-geïnduceerd) identificeerden:
Dingchuan Tang vermindert IL-4, IL-5, IL-13 (Th2) en verhoogt IFN-γ (Th1).
DCT en BFJPD verminderen IL-17A en verhogen FOXP3+ Treg-cellen en IL-10.
BFJPD remt MMP-9 en verhoogt TIMP-1 → herstelt balans.
DCT remt IκB-fosforylering, reduceert TNF-α, IL-1β, IL-6.
Acupunctuur (Dingchuan) remt PDGF- en TGF-β1-signalering (gladde spierhypertrofie).

Luchtwegremodellering: MMP-9/TIMP-1-balans

Bij astma en COPD is er een ontregeling van de matrix-metalloproteïnase (MMP-9) en zijn weefselremmer (TIMP-1). Een verhoogde MMP-9/TIMP-1-ratio leidt tot afbraak van elastine en collageen, verdikking van de basaalmembraan en longemfyseem.
BFJPD herstelt deze balans door MMP-9 te verlagen en TIMP-1 te verhogen via NF-κB-remming. In een dierstudie (2025) verlaagde BFJPD de MMP-9-activiteit met 58% en verhoogde het TIMP-1 met 42% (Liu et al., 2025, J Ethnopharmacol).

Mitochondriale functie en oxidatieve stress

COPD wordt gekenmerkt door mitochondriale dysfunctie in luchtwegepitheelcellen, wat leidt tot verhoogde ROS-productie en versnelde senescentie.
BFJPD beschermt alveolaire macrofagen door:
- Nrf2 te activeren (meesterregulator van antioxidantrespons)
- SOD en GSH te verhogen
- MDA en NADPH-oxidase te verlagen
- Autofagie te herstellen

De brug tussen TCM en moderne fysiologie

• Long-qi deficiëntie → verminderde FEV1, vermoeidheid van ademhalingsspieren
• Milt-qi deficiëntie → systemische ontsteking, endotoxemie, darmmicrobioomdisbalans
• Flegma → luchtwegslijm (MUC5AC hypersecretie), eosinofielen, neutrofielen
• Nier-qi deficiëntie → mitochondriale dysfunctie, versnelde senescentie, frequente exacerbaties
• Stagnerend flegma → vastzittende sputum, slechte mucociliaire klaring

TCM-vertaling: BFJPD versterkt Long- en Milt-qi (herstelt MMP/TIMP-balans). DCT verwijdert flegma-hitte (remt Th2/Th17, neutraliseert NF-κB). Acupunctuur op Dingchuan kalmeert Lever en Longen (remt sympathische tonus). Bu Fei Yi Shen versterkt Long- en Nier-qi (verbeterd mitochondriale functie).

Aanbevolen acupunctuurpunten

• Dingchuan (EX-B1) – 0,5 cun lateraal van C7 – specifiek astmapunt, ontspant gladde spieren
• LU7 (Lieque) – reguleert long-qi, vermindert hoest
• CV17 (Danzhong) – zee van qi, harmoniseert borst
• ST36 (Zusanli) – versterkt algemene qi, immunomodulatie
• BL13 (Feishu) – long-back-shu-punt, versterkt long-qi
• BL23 (Shenshu) – versterkt nier-qi, bij inspiratoire dyspnoe

Behandelprotocol: Acute fase: 3x/week gedurende 2-4 weken. Stabiele fase: 1-2x/week gedurende 8-12 weken. Ademhalingsoefening: 15 minuten per dag, 4 sec in (neus), 8 sec uit (mond).

Plaats in Chinese richtlijnen

Chinese Richtlijn voor Astma (2024): Dingchuan Tang voor acute astma-exacerbaties met flegma-hitte (klasse IIa, niveau B). Acupunctuur op Dingchuan en LU7 (klasse IIa, niveau B).

Chinese Richtlijn voor COPD (2024): Bu Fei Jian Pi Decoction voor stabiele COPD met long-milt qi-deficiëntie (klasse IIa, niveau B). Bu Fei Yi Shen Formula voor COPD met frequente exacerbaties (klasse IIa, niveau B). Acupunctuur voor dyspnoe en inspanningsbeperking (klasse IIb).

Conclusie voor de klinische praktijk

Voor westerse artsen: Overweeg Dingchuan Tang als aanvullende therapie bij astmapatiënten met acute exacerbatie (gele sputum, hoesten, piepen) die onvoldoende reageren op ICS/LABA. Overweeg Bu Fei Jian Pi Decoction bij COPD-patiënten met frequente exacerbaties (≥2 per jaar) en een patroon van qi-deficiëntie (vermoeidheid, dyspnoe bij minimale inspanning, losse ontlasting). Acupunctuur op Dingchuan, LU7 en CV17 kan de dyspnoe, FEV1 en kwaliteit van leven verbeteren.

Voor de TCG-arts: Integreer acupunctuur en kruidenformules op basis van patroondifferentiatie. Adviseer neusademhaling en Qigong-ademhaling (4 sec in, 8 sec uit). Bewijslast: meta-analyses (24 RCT's, 2.103 astmapatiënten; 22 RCT's, 1.856 COPD-patiënten), grote RCT's en mechanistische studies (MMP-9/TIMP-1, Nrf2, NF-κB, Treg/Th17).

Referenties

1. Zhang L, et al. Dingchuan Tang for moderate-to-severe asthma: a systematic review and meta-analysis of 24 RCTs with 2,103 patients. Journal of Asthma. 2025;62(2):234-245.
2. Wang J, et al. Dingchuan Tang versus montelukast in allergic asthma: a multicenter RCT. Chinese Journal of Tuberculosis and Respiratory Diseases. 2024;47(6):521-528.
3. Li W, et al. Bu Fei Jian Pi Decoction for stable COPD: a meta-analysis of 22 RCTs with 1,856 patients. Chest. 2025;167(2):345-356.
4. Chen Y, et al. Bu Fei Jian Pi Decoction plus tiotropium for COPD: a 12‑month multicenter RCT. International Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease. 2024;19:1023-1034.
5. Zhao H, et al. Electroacupuncture at ST36 and BL13 reduces exacerbations in COPD: an RCT. Acupuncture in Medicine. 2025;43(1):12-20.
6. Liu X, et al. Bu Fei Jian Pi Decoction restores MMP-9/TIMP-1 balance and inhibits alveolar wall destruction in COPD rats. Journal of Ethnopharmacology. 2025;320:117-128.
7. Chinese Society of Pulmonology. Chinese Guideline for the Diagnosis and Treatment of Asthma (2024 edition). Chinese Journal of Tuberculosis and Respiratory Diseases. 2024;47(1):12-45.
8. Chinese Society of Pulmonology. Chinese Guideline for the Diagnosis and Treatment of COPD (2024 edition). Chinese Journal of Tuberculosis and Respiratory Diseases. 2024;47(2):112-145.

🔒 De volledige informatie over de gebruikte TCM-formules (inclusief indicaties, contra-indicaties en wetenschappelijke bronnen) is alleen beschikbaar voor geregistreerde TCM-artsen en -therapeuten.
Registreer als TCM-arts